محمد قنبرى
569
شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )
معتبرترين اسناد موجود آمده است . شيخ طوسى در كتاب استبصار و تهذيب مىگويد : « من همهء مطالبى كه از طرق مختلف اساتيد خود از كلينى نقل مىكنم مربوط به سال 327 است ، و ايشان در اين سال در گذر درب السلسله از باب الكوفهء بغداد تمام تأليفات و احاديث خود را تدريس كرده و به شاگردان خود اجازه داده است . » باب الكوفه كه شيخ طوسى در اين عبارت محل تدريس كلينى دانسته در بخش غربى بغداد و در محلهء شيعهنشين كرخ بوده است . بغداد را منصور دوانيقى دوّمين حاكم عباسى تأسيس و بنا كرد ، او اين شهر را در غرب دجله و به صورت دايره ساخت . دروازههاى اين شهر چهار عدد بودند . يكى به سوى كوفه و يكى به سوى شام و يكى به سوى بصره و بالاخره آخرى به سوى خراسان . حاكم عبّاسى به عللى دستور داد كه بازارهاى شهر به بيرون دروازهء كوفه منتقل شود . در اين بخش رفته رفته محلّهء كرخ پديد آمد كه محلّهاى آباد و ثروتمند و بزرگ بود . بعدها اين بخش به سكونت شيعه اختصاص يافت . كلينى به تصريح شيخ طوسى و ديگران در اين بخش از بغداد به مسند تدريس نشسته نه جاى ديگر و نه قسمت شرقى و سنّىنشين بغداد . او در اينجا در يك جامعهء شيعى خالص به طور طبيعى مىبايست با استقبال گرم نيز روبهرو شده باشد . مقبوليت او به اين اندازه محدود نمانده بلكه اهل سنّت نيز به مقام علمى و عظمت ايشان آگاه بودهاند چنانكه دانشمندان بزرگ بعد ، از ايشان به عنوان مفتى هر دو فرقه و معظم و مسلم نزد خاصه و عامه ، امين الاسلام ، ثقة الاسلام ، ممدوح در نزد خاص و عام و مقبول در ميان همهء طوايف و مذاهب نام مىبرند . والسلام